Đã bao giờ, y tế Việt Nam được coi là 1 thành phần đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước. Chắc chưa. Trong tất cả các báo cáo tổng kết cũng như giao nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, các đóng góp của y tế chủ yếu được ghi nhận như đã hoàn thành nhiệm vụ,… trong việc chăm sóc sức khoẻ và có thêm vai trò gián tiếp đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Chưa bao giờ được ghi nhận và đánh giá như 1 ngành, 1 lĩnh vực đóng góp trực tiếp vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước(1).
Nhìn cả từ 2 phía: “cung” và “cầu” thì lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ còn quá nhiều “dư địa” (mượn lời chuyên ngành khác tý cho có vẻ học thuật 🤪🤪🤪) cho sự phát triển.
Ở phía “cung”, những số liệu cụ thể cho thấy mỗi năm chúng ta mất khoảng 2 tỷ USD do vấn đề “chảy máu bệnh nhân” ra nước ngoài chữa bệnh(2) 😱😱😱, như vậy phải chăng “cung” của ta chưa đủ?. Không phải, ta thiếu cả về chất và lượng của “cung”. Nhìn sang nước bạn Singapore, dân số bằng khoảng 1/50 ta, mỗi năm y tế Singapore đóng góp 1 tỷ USD vào nền kinh tế với khoảng hơn 500.000 bệnh nhân từ khắp thế giới đến Singapore chữa bệnh (3). Đáng suy ngẫm 🤔
Ở phía “cầu”, với dân số tầm 100 triệu, chắc chắn nhu cầu chăm sóc sức khoẻ không hề thấp, ở góc độ kinh tế, đây là thị trường vô cùng tiềm năng cho sự phát triển y tế cả ở khía cạnh chuyên môn và sự đóng góp vào sự phát triển kinh tế. Để chứng minh Việt Nam là thị trường tiềm năng trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, không khó để chúng ta nhìn thấy sự xâm nhập, thậm chí xâm chiếm của các nhà đầu tư nước ngoài, những “cá mập”, thu gom các đơn vị y tế tư nhân trong nước thông qua việc mua bán, sát nhập cũng như mở mới các cơ sở y tế (4). Không khó để tưởng tượng, có thể đến 1 ngày, việc “chảy máu ngoại tệ” trong lĩnh vực khám chữa bệnh xảy ra ngay trên đất nước chúng ta, bệnh nhân không cần ra nước ngoài mà vẫn đóng góp cho sự phát triển kinh tế của quốc gia khác ngay trên chính quê hương mình. Nghĩ mà “rùng mình” 😱😱😱 và “sôi máu”😡😡😡
Nhìn nhận nhu cầu chăm sóc sức khoẻ, chính xác phải nhìn nhận ở góc độ thị trường, tư duy khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ. Nhu cầu chăm sóc sức khoẻ thậm chí còn cao hơn cả nhu cầu ăn, ở, mặc, giải trí,… vì vậy những người làm trong lĩnh vực y tế phải hiểu được điều đó, phải có tư duy thị trường, phải thấy trân trọng bệnh nhân, nhìn nhận bệnh nhân như là khách hàng, người đóng góp 1 cách bền vững cho sự phát triển cả về chuyên môn cũng như hoạt động quản trị và kinh tế trong y tế. Từ đó mới luôn tìm tòi phát triển đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân – khách hàng, đó cũng chính là động lực thúc đẩy trực tiếp về mặt chuyên môn 💪💪💪.
Nếu kinh doanh với tư duy “khách hàng là thượng để” thì với y tế, bệnh nhân-khách hàng còn hơn cả “thượng để” bởi vì, bệnh nhân chính là “người thầy”, là “dữ liệu”, là “viên gạch” xây lên “lâu đài tri thức” của mỗi bác sĩ và xa hơn là của cả sự phát triển khoa học chuyên môn của y học.
Và còn hơn cả kinh doanh, y tế còn phải chủ động tạo ra nguồn “cung” là các sản phẩm cung cấp cho bệnh nhân-khách hàng mang tính “dẫn dắt thị trường” (nghe hoành tráng 🤣) trước khi khách hàng-bệnh nhân biết mình có “nhu cầu” như các vấn đề dự phòng, vắc xin, …
Làm thế nào “để sánh vai với các cường quốc năm châu” như bác Hồ căn dặn (gớm, nghe chính trị nhể 🤪), không phải bằng việc cố chứng tỏ chúng ta cũng làm được như họ về mặt chuyên môn (tâm lý “me too” 😎) mà phải phấn đấu chứng tỏ bằng thực tiễn, bằng hiệu quả hoạt động quản trị và kinh doanh. Chính áp lực về kinh tế là động lực mạnh mẽ nhất để thúc đẩy phát triển chuyên môn, cụ thể như ít nhất bạn cũng góp phần giữ lại 1 phần nhỏ của 2 tỷ đô “chảy máu bệnh nhân” và có thể hơn nữa, kiếm thêm 1 phần nhỏ của 1 tỷ đô như người Singapore đã và đang làm được từ thị trường nước ngoài. Kết quả đó chính là thước đo chính xác nhất cho sự phát triển chuyên môn y học.
Có lẽ đã đến lúc, y tế phải thoát ra khỏi cái tư duy “đơn vị phía sau”, “an sinh xã hội” mà phải tham gia có trách nhiệm hơn vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Khi còn học ở trường chính trị, tôi rất thích khái niệm “công nghiệp văn hoá” (5) mặc dù trong lớp còn tranh luận rất nhiều, trong đó có những ý kiến cho rằng “văn hoá” mà “công nghiệp” thì không còn là “văn hoá” nhưng đa số cho rằng khái niệm “công nghiệp văn hoá” chính là nâng tầm “văn hoá”, giúp cho “văn hoá” đóng góp nhiều hơn và bền vững hơn vào sự phát triển của kinh tế xã hội, “văn hoá” không còn là “vị văn hoá” mà “văn hoá” phải “vị nhân sinh”. Y học thì rõ ràng và cụ thể hơn là “vị nhân sinh” rồi nhưng đó là cho cá thể, còn ở tầm quần thể, xã hội, đất nước thì cần “vị nhân sinh” hơn nữa với vai trò như là 1 bộ phận đóng góp vào sự phát triển kinh tế. Xác định như vậy mới làm thay đổi suy nghĩ cũng như là động lực cho từng cá nhân làm trong lĩnh vực sức khoẻ ngay từ khi ngồi trên ghế giảng đường đại học Y 💪💪💪💪💪.
Nhân lúc delay 🥱🥱🥱🥱🥱
#vinmec
#vinuni
#dungbacsy
Bài viết được GS.TS.BS Trần Trung Dũng đăng lần đầu trên trang Facebook Dungbacsy (facebook.com/dungbacsy.vn) ngày 23/03/2024.