Thay khớp gối là phẫu thuật đòi hỏi độ chính xác cao trong chấn thương chỉnh hình. Mức độ chính xác của phẫu thuật phải tính từng độ mà các dụng cụ trợ giúp phẫu thuật và việc căn chỉnh bằng tay đòi hỏi rất nhiều vào kinh nghiệm của phẫu thuật viên. Với sự hỗ trợ của Navigation, việc tính toán và đo lường các thông số được dễ dàng và có thể lượng hoá được do đó giúp cho phẫu thuật đạt độ chính xác cao hơn. Việc triển khai Navigation hỗ trợ cho phẫu thuật thay khớp gối giúp cho hiệu quả phẫu thuật cao hơn góp phần nâng cao chất lượng điều trị của bệnh lý thoái hoá khớp gối.
Thoái hóa gối là bệnh lý phổ biến và là một trong các nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật ở người cao tuổi. Tỷ lệ bệnh nhân thoái hóa khớp gối ngày càng tăng cùng với độ tăng của tuổi thọ, tỷ lệ người tăng cân và béo phì nói chung. Theo thống kê năm 2010 tại Mỹ, có khoảng 13% dân số trên 60 tuổi có các triệu chứng của thoái hóa khớp gối. Trên thế giới, phẫu thuật thay khớp gối toàn phần đã được tiến hành từ những năm 1970 và đã đem lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho những bệnh nhân thoái hóa khớp gối nặng. Có nhiều loại khớp gối nhân tạo khác nhau và chất lượng của từng loại khớp được đánh giá bởi sự cải thiện về chức năng, nguy cơ về biến chứng, nguy cơ thay lại (tức là sự tồn tại của khớp gối nhân tạo) trong các thử nghiệm lâm sàng, nghiên cứu hồi cứu và tiến cứu. Ngoài ra, nhiều thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và ngoài cơ thể đã được thực hiện để đánh giá hiệu quả của các thiết kế khớp nhân tạo, cấu trúc bề mặt, phương pháp cố định khớp, sự tác động và độ hữu dụng của các dụng cụ hỗ trợ trong phẫu thuật.
Trong phẫu thuật thay khớp gối toàn phần, mục tiêu của các phẫu thuật viên là khôi phục lại trục cơ học sinh lý của chi dưới. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trục cơ học của khớp gối được khôi phục giúp làm giảm nguy cơ mòn và lỏng khớp nhân tạo, tối ưu hóa rãnh trượt của xương bánh chè lên lồi cầu đùi, cải thiện biên độ và chức năng vận động của khớp gối. Việc sử dụng định vị bằng máy vi tính trong phẫu thuật thay khớp gối giúp cải thiện hơn nữa sự chính xác của phẫu thuật này.
Phẫu thuật có hỗ trợ của máy vi tính lần đầu tiên được giới thiệu trong chuyên ngành phẫu thuật thần kinh, sau đó là chuyên nghành phẫu thuật chỉnh hình và thay thế khớp. Công nghệ này giúp cho phẫu thuật viên ”định vị” chính xác hơn vị trí của các lát cắt xương và thành phần khớp nhân tạo dựa trên phần mềm máy vi tính. Vì vậy thường được gọi là “định vị bằng máy vi tính”. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng áp dụng công nghệ “định vị bằng máy vi tính” giúp giảm các sai lệch về trục cơ học chi dưới. Ở phương pháp phẫu thuật thay khớp gối truyền thống, để thực hiện tốt các lát cắt xương và xác định vị trí của các thành phần khớp nhân tạo thì yêu cầu phải đặt các dụng cụ định vị trong hoặc ngoài ống tủy dọc theo trục cơ học của chi. Trái ngược lại, ở phương pháp thay khớp gối có hỗ trợ định vị bằng máy vi tính thì không cần sử dụng các dụng cụ định vị trên mà chỉ sử dụng các camera hồng ngoại và phần mềm chuyên biệt để tính toán các lớp cắt thật chính xác. Các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài đã chỉ ra rằng phương pháp này cho độ chính xác trong phẫu thuật cao hơn phương pháp thay khớp gối truyền thống, tuy giá thành và thời gian phẫu thuật có kéo dài hơn. Việc tránh phải đặt nòng nội tủy khi thay khớp cũng làm giảm nguy cơ chảy máu, tắc mạch do mỡ, và công nghệ này còn cung cấp một công cụ mới cho việc cân bằng các dây chằng bên của khớp gối.
Trong phẫu thuật thay khớp gối toàn phần, mục tiêu của các phẫu thuật viên là khôi phục lại trục cơ học sinh lý của chi dưới. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trục cơ học của khớp gối được khôi phục giúp làm giảm nguy cơ mòn và lỏng khớp nhân tạo, tối ưu hóa rãnh trượt của xương bánh chè lên lồi cầu đùi, cải thiện biên độ và chức năng vận động của khớp gối. Việc sử dụng định vị bằng máy vi tính trong phẫu thuật thay khớp gối giúp cải thiện hơn nữa sự chính xác của phẫu thuật này.
Phẫu thuật có hỗ trợ của máy vi tính lần đầu tiên được giới thiệu trong chuyên ngành phẫu thuật thần kinh, sau đó là chuyên nghành phẫu thuật chỉnh hình và thay thế khớp. Công nghệ này giúp cho phẫu thuật viên ”định vị” chính xác hơn vị trí của các lát cắt xương và thành phần khớp nhân tạo dựa trên phần mềm máy vi tính. Vì vậy thường được gọi là “định vị bằng máy vi tính”. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng áp dụng công nghệ “định vị bằng máy vi tính” giúp giảm các sai lệch về trục cơ học chi dưới. Ở phương pháp phẫu thuật thay khớp gối truyền thống, để thực hiện tốt các lát cắt xương và xác định vị trí của các thành phần khớp nhân tạo thì yêu cầu phải đặt các dụng cụ định vị trong hoặc ngoài ống tủy dọc theo trục cơ học của chi. Trái ngược lại, ở phương pháp thay khớp gối có hỗ trợ định vị bằng máy vi tính thì không cần sử dụng các dụng cụ định vị trên mà chỉ sử dụng các camera hồng ngoại và phần mềm chuyên biệt để tính toán các lớp cắt thật chính xác. Các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài đã chỉ ra rằng phương pháp này cho độ chính xác trong phẫu thuật cao hơn phương pháp thay khớp gối truyền thống, tuy giá thành và thời gian phẫu thuật có kéo dài hơn. Việc tránh phải đặt nòng nội tủy khi thay khớp cũng làm giảm nguy cơ chảy máu, tắc mạch do mỡ, và công nghệ này còn cung cấp một công cụ mới cho việc cân bằng các dây chằng bên của khớp gối.
Hình ảnh minh hoạ sử dụng Navigation trong thay khớp gối
Link video: https://www.youtube.com/watch?v=hAG7EMwQ0lI
PGS. TS Trần Trung Dũng